خلاصه ای بسیار بسیار کوتاه از زندگی پروفسور حسابی

پروفسور سید محمود حسابی از پدر و مادری تفرشی، در تهران زاده شدند. پس از سپری نمودن چهار سال از دوران کودکی در تهران به همراه خانواده، عازم شامات گردیدند. در هفت سالگی تحصیلات ابتدایی خود را در بیروت، با تنگدستی و مرارتهای دور از وطن، در مدرسه کشیشهایفرانسوی، آغاز کردند و هم زمان توسط مادر فداکار، متدین و فاضله خود گوهرشاد تحت آموزش تعلیمات مذهبی و ادبیات فارسی قرار گرفتند. استاد قرآن کریم را حفظ و به آن اعتقادی ژرف داشتن. دیوانحافظ را نیز از بر داشته و به بوستان و گلستان سعدی، شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی، منشآت قائم مقام اشرافکاملداشتند.
شروع تحصیلات متوسطه ایشان، مصادف با آغاز جنگ جهانی اول و تعطیلی مدارس فرانسوی زبان بیروت بود. از این رو پس از دو سال تحصیل، در منزل برای ادامه به کالج آمریکایی بیروت رفتند و در سن هفدهسالگی لیسانس ادبیات، در نوزده سالگی لیسانس بیولوژی و پس از آن مدرک مهندسی راه و ساختمان را اخذ نمودند. در آن زمان با نقشهکشی و راه سازی به امرار معاش خانواده، کمک میکردند. استاد همچنین در رشتههای پزشکی، ریاضیات و ستارهشناسی به تحصیلات آکادمیک پرداختند. شرکت راه سازی فرانسوی، که استاد در آن مشغول به کار بودند، به پاس قدردانی از زحماتشان ایشان را برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه اعزامکرد، و بدین ترتیب به مدرسه عالی برق پاریس وارد و فارغالتحصیل شدند. هم زمان با تحصیل در رشته معدن، در راهآهن برقی فرانسه مشغول به کار گردیدند، و پس از پایان تحصیل در این رشته کار خود را در معادن آهن شمال فرانسه و معادن زغال سنگ ایالت «سار» آغاز کردند. سپس، به دلیل وجود روحیه علمی به تحصیل و تحقیق، در دانشگاه سوربن در رشته فیزیک پرداختند، و در سن بیست و پنج سالگی، دانش نامه دکترای فیزیک خود را با ارایه رساله یی، تحت عنوان «حساسیت سلول های فتو الکتریک»، با درجهعالی،دریافتکردند.
استاد با شعر و موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غرب، به خوبی آشنایی داشتند، و در چند رشته ورزشی، موفقیت هایی کسب نمودند، که از آن میان میتوان به دیپلم نجات غریق در رشته شنا،اشاره نمود.
از جمله دست آوردهای عمر پربار استاد، و مشاغلی که در مسند آن، خدمات علمی و فرهنگی شایان توجهی ارائه نمودند، میتوان به چند نمونه، اشاره کرد :
- ماموریت وزارت راه و ترابری (طرق و شوارع عامه)، برای تهیه اولین نقشهبرداری علمی، فنی و مهندسیکشور (تهیه نقشه نوین راه ساحلی سراسری میان بنادر خلیج فارس، بندر لنگه به بوشهر)

- تأسیس مدرسه مهندسی وزارت راه و تدریس در آن تأسیس دارالمعلمین عالی، و تدریس در آن

- ساخت اولین رادیو در کشور (1307 ه . ش)

- تأسیس دانش سـرای عالی و تدریس در آن (1308 ه . ش)

- ایجاد اولین ایستگاه هواشناسی در ایران ( 1310 ه . ش)

- نصب و راهاندازی اولین دستگاه رادیولوژیدرایران(1310ه.ش)

و . . .
فعالیت در دو نسل کاری، و آموزش 7 نسل استاد و دانشجو، از خدمات ارزنده پروفسور حسابی، به شمار میرود، و در همین راستا، ایشان از سال ( 1350 ه . ش) به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران، شناخته شدند.
استاد، به چهار زبان زنده دنیا: فرانسه، انگلیسی، آلمانی و عربی مسلط بودند، و به زبان های بسیار دیگری نظیر ایتالیایی اشراف داشتند.
دکتر حسابی به ایران، فرهنگ و ادب و اعتقادات سنتی و مذهبی این سرزمین عشق میورزیدند، و گذشته از سفر، به کشورهای متعدد عالم، به سراسر ایران، سفر کرده بودند، و از این مسافرت های پربار داخلی و خارجی، یادداشتهاو سفرنامههای بسیاری به جاینهادند.
در زمینه تحقیق علمی: 25 مقاله، رساله و کتاب، از استاد به چاپ رسیده است. تئوری بینهایت بودن ذرات ایشان در میان دانشمندان و فیزیک دانان جهان، شناخته شده است.
نشان(اوفیسیه دولا لژیون دونور)، و همچنین، نشان (کوماندور دولا لژیون دونور)، بزرگترین نشان هایکشورفرانسه،بهایشان اهدا گردید.
استاد، تنها شاگرد ایرانی پروفسور اینشتین بوده، و در طول زندگی، با دانشمندان تراز اول جهان، نظیر شرودینگر، بورن، فرمی، دیراک، بوهر، ... و با فلاسفه و ادبایی همچون آندرهژید، برتراند راسل، ... تبادل نظرداشتهاند. ایشان، از سوی جامعه علمی جهان، به عنوان " مرد اول علمی جهان " (1990 م) برگزیده شدند ، و در کنگره "شصت سال فیزیک ایران" (1366 ه . ش) ملقب به "پدر فیزیک ایران" گردیدند.

روحشان شاد و یادشان گرامی